Posts Tagged ‘Przebieg procesu technologicznego w Zakładzie Lamp Wyładowczych’

Produktami zakładu były lampy fluorescencyjne tzw. świetlówki. Rtęć dozowana była w trakcie procesu technologicznego w postaci metalicznej. Dla typu świetlówek o wadze 316,4 g rtęć stanowiła około 0,029% jej masy tj. 290 mg/kg.

Dla wszystkich produkowanych w RZLW (Rzeszowskich Zakładach Lamp Wyładowczych) typów świetlówek średnie zużycie rtęci na jedną sztukę wynosiło 121,7 mg/Hg. Przy wielkości produkcji 4.168.175 sztuk lamp (wg danych za okres 1.05.1988 – 31.01.1989) zużycie rtęci do pełnowartościo-wych lamp powinno wynieść około 526,32 kg. Faktyczne zużycie rtęci, wskutek strat i powstających braków w zakładzie było znacznie wyższe. Przeprowadzony przykładowy bilans strumieniowy zużycia rtęci w badanym okresie wykazał, że na wyprodukowanie jednej świetlówki zakład pobierał z magazynu aż 516,46 mg rtęci dla porównania w Zakładach Polam w Pile tylko177,6 mg. Duża ilość zwrotów rtęci zanieczyszczonej do magazynu (około 65%) świadczy o całkowicie źle rozwiązanym sposobie dozowania rtęci w urządzeniach na liniach produkcyjnych. Było to także przyczyną dodatkowych strat w postaci zorganizowanej emisji par rtęci. Ze względu na utrzymujące się trudności technologiczne około 30% produkcji stanowiły braki. Z produkowanych przez RZLW wyrobów ponad 21% świetlówek ulegało uszkodzeniu w trakcie procesu technologicznego lub było dyskwalifikowane wskutek nieodpowiedniej jakości. Świetlówki te po rozdrobnieniu do tzw. stłuczki szklanej stanowiły odpad.

Zakładając średnią wielkość produkcji 5.000.000 sztuk świetlówek rocznie, w ciągu 20 lat działalności zakładu powstało około 21.300.000 sztuk braków. Ponieważ średnio na jeden kilogram wchodziły 3 sztuki świetlówek stanowiło to masę około 7100 ton odpadu. Rzeczywista ilość odpadów była zapewne jeszcze większa (od 7.000 do 10.000 ton), gdyż ilość barków na różnych liniach produkcyjnych, zwłaszcza w pierwszym 10-leciu działalności zakładów, dochodziła nawet do 37,7% [31].

Biorąc pod uwagę różną zawartość rtęci w stłuczce szklanej szacuje się, że w okresie działalności Zakład wprowadził do środowiska nawet ponad 3.000 kg czystej rtęci.

W celu usunięcia rtęci ze stłuczki Zakład stosował system, który polegał na rozdrobnieniu odpadu stłuczki szklanej w młynach i jej pneumatycznym transporcie do urządzenia (cyklonu), w którym następowało oddzielenie rtęci i adsorpcja pozostałości rtęci na węglu aktywnym. W wyniku procesu oczyszczania stłuczki część rtęci parowała, stanowiąc dodatkowe źródło emisji do środowiska, część zaś była odzyskiwana, stanowiąc z innymi zanieczyszczeniami (głównie z luminoforu) drugi rodzaj odpadów powsta-jących w Zakładach.

Mimo, że Zakłady „Polam” działały niemal 20-lat, nigdy nie miały własnego składowiska odpadów przemysłowych. Powstającą w dużych ilościach stłuczkę szklaną zawierającą rtęć wywożono na wysypiska komunalne miasta Rzeszowa do Boru i Woli Zgłobieńskiej, do Wygody k. Głogowa Młp. oraz do wielu przypadkowych miejsc.

W roku 1990 OBKŚ w Rzeszowie przeprowadził inwentaryzację i lokalizację „dzikich’ wysypisk i miejsc składowania stłuczki szklanej na terenie województwa rzeszowskiego. Rozpoznano 32 takie miejsca, a dla największych z nich oszacowano ilość zdeponowanej stłuczki szklanej. W trakcie kolejnej inwentaryzacji w listopadzie 1993 roku stwierdzono jeszcze obecność stłuczki w 5 miejscach.

Reklamy